Basınç kaybı, havanın kanal hattında ilerlerken sürtünme ve yön değişimleri nedeniyle kaybettiği enerjidir; Pascal (Pa) ile ölçülür. Fan seçiminde kritik olan şudur: kataloglardaki maksimum debi serbest üflemede (0 Pa) geçerlidir — hat direnci arttıkça fanın verebildiği debi düşer. Doğru seçim, debi ile birlikte hattın toplam basınç kaybını da hesaba katmakla yapılır.
Basınç Kaybını Ne Oluşturur?
- Düz kanal sürtünmesi: Uygun hızda boyutlanmış hatlarda pratik kılavuz değer metre başına yaklaşık 1 Pa'dır.
- Dirsek ve ek parçalar: Her 90° dirsek, T parçası ve redüksiyon; birkaç metre düz kanala eşdeğer kayıp ekler.
- Menfez ve panjurlar: Hat sonundaki her eleman kendi direncini ekler.
- Filtreler: En büyük kayıp kalemlerindendir ve kirlendikçe kayıp artar.
- Esnek (flexible) kanal: İç yüzeyi kıvrımlı olduğundan aynı çaptaki sac kanaldan belirgin daha fazla kayıp üretir; mümkünse kısa tutulur.
Pratik Hesap Nasıl Yapılır?
Örnek: 10 m düz kanal (≈10 Pa) + 2 adet 90° dirsek (≈2 × 5 Pa) + çıkış panjuru (≈10 Pa) ≈ 30 Pa toplam kayıp. Seçilecek fan, hedef debiyi 30 Pa karşı basınçta verebilmelidir. Hassas projelerde her elemanın katalog kayıp değeri toplanır; pratik işlerde yukarıdaki kılavuz değerler yeterli yaklaşıklık sağlar.
Fan Eğrisi Nasıl Okunur?
Fan eğrisi, debinin (yatay eksen) karşı basınca (dikey eksen) göre nasıl değiştiğini gösterir. Hattınızın toplam kaybını dikey eksende bulup eğriyle kesiştirdiğinizde, fanın o hatta gerçekte vereceği debiyi okursunuz. İki fanın karşılaştırması da katalog maksimumundan değil, sizin çalışma noktanızdan yapılmalıdır.
Hangi Fan Tipi Hangi Basınçta Doğru?
- Düşük dirençli kısa hatlar / duvar geçişleri: aksiyel fanlar — yüksek debi, düşük basınç.
- Orta dirençli kanallı hatlar: kanal tipi fanlar.
- Uzun hatlar, filtreli sistemler, yüksek direnç: salyangoz (radyal) fanlar ve hücreli aspiratörler — basınca karşı debiyi koruyan karakter.
Stoktaki karşılıklarından biri Orta Basınçlı Geriye Eğik Seyrek Kanatlı OMG K6 Salyangoz Fan 14000 m³/h modelidir.
Örnek bir model üzerinden bakmak isterseniz: Dikdörtgen Kanal Tipi Fan 55x35 2500 m³/h.
Bu tarife uyan modellerden biri: Aksiyel Duman Egzoz Fanı (F300) 60.000 m³/h.
Sık Yapılan Hata Nedir?
"3.000 m³/h fan aldım, hat sonunda hava gelmiyor" şikâyetinin nedeni neredeyse her zaman budur: fan serbest üfleme değerine göre alınmış, hattın 100-200 Pa'lık direnci hesaba katılmamıştır. Hattınızın kaybını birlikte hesaplayıp doğru çalışma noktasında fan seçmek için ücretsiz mühendislik desteğimize başvurabilirsiniz.
