Kanal tipi fan alırken ilk verilecek karar model değil, çaptır. Çap; fanın taşıyabileceği debiyi, kanaldaki hava hızını, dolayısıyla sesi ve basınç kaybını tek başına belirler. Yanlış çap seçiminin iki tipik sonucu vardır: küçük çapta hava hızı yükselir, hat uğuldar ve fan zorlanır; gereksiz büyük çapta ise maliyet ve yer kaybı oluşur. Bu rehber, kanal tipi fanlar ailesindeki Ø100–Ø355 arası çapların hangi hatta uygun olduğunu hesaplarla gösterir.
Önce Kural: Çapı Fan Değil, Hava Hızı Belirler
Bir kanal kesitinden saatte geçen hava şu formülle bulunur: Debi (m³/h) = Kesit alanı (m²) × Hava hızı (m/s) × 3.600. Konfor uygulamalarında (konut, ofis, mağaza) kanal içi hava hızının 3–5 m/s bandında kalması istenir; bu bandın üstü duyulur derecede ses üretir. Buna göre her çapın "konforlu taşıma" kapasitesi şöyle hesaplanır (5 m/s için):
| Çap | Kesit (m²) | 5 m/s'de taşıma (m³/h) | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| Ø100 | 0,0079 | ≈ 141 | WC, küçük banyo |
| Ø125 | 0,0123 | ≈ 221 | Banyo, küçük mutfak |
| Ø150 | 0,0177 | ≈ 318 | Büyük banyo, ofis odası |
| Ø200 | 0,0314 | ≈ 565 | Toplantı odası, küçük dükkan |
| Ø250 | 0,0491 | ≈ 884 | Mağaza, kafe salonu |
| Ø315 | 0,0779 | ≈ 1.403 | Restoran salonu, açık ofis |
| Ø355 | 0,0990 | ≈ 1.781 | Büyük mağaza, atölye |
Fan katalogundaki "maksimum debi" değeri serbest üflemede ölçülür; gerçek hatta dirsek, filtre ve kanal sürtünmesi bu değeri düşürür. Bu yüzden ihtiyacınızın bir-iki kademe üstünde maksimum debiye sahip fan seçmek doğru yaklaşımdır. Ayrıntı için basınç kaybı hesabı rehberine bakabilirsiniz.
İhtiyacınız Kaç m³/h? (Hacimden Hesap)
Gerekli debi, mekân hacmi × saatlik hava değişim sayısıyla (ACH) bulunur: banyo-WC için 8–10, ofis için 4–6, mağaza-kafe için 6–8 değişim tipiktir. Örnek: 12 m² × 2,6 m yükseklik = 31 m³ banyoda 10 değişim → 310 m³/h; bu debi için Ø150 hat + o çapta bir kanal fanı uygun olur. Adım adım hesap için hava debisi nasıl hesaplanır yazımız var; banyoya özel seçim için banyo fanı rehberini öneririz.
Çapa Göre Sitedeki Karşılıklar
- Ø100–Ø355 yuvarlak hatlar: Yuvarlak kanal tipi fanlar — KTYF serisi Ø100'de 240 m³/h'ten başlar, BDTX 355 serisinde 2.620 m³/h'e ulaşır. Spiral kanala kelepçeyle doğrudan bağlanır.
- Dikdörtgen (asma tavan içi) hatlar: Dikdörtgen kanal tipi fanlar — 32×18 cm / 500 m³/h'ten 100×50 cm / 9.600 m³/h'e kadar; alçak tavan boşluğunda yüksekliği değil genişliği kullanır.
- Daha sessiz ve verimli arayanlara: Karma akışlı kanal fanları — aksiyel ile radyalin karışımı kanat yapısı, aynı çapta daha yüksek basınç sağlar.
- Nemli, sıcak veya yağlı hava: Dıştan motorlu kanal fanları — motor hava akımının dışındadır; ayrıntısı bu rehberde.
- Patlayıcı ortam (ATEX): Exproof kanal tipi fanlar — boyahane, LPG, solvent hatlarında zorunludur.
Redüksiyon (Çap Daraltma) Tuzağı
"Fan Ø200 ama kanalım Ø125, redüksiyonla bağlarım" yaklaşımı sık yapılan hatadır. Hava hızı kesitle ters orantılı arttığı için Ø200 hattaki 565 m³/h, Ø125'e daraltıldığında hız ~12,8 m/s'ye çıkar; dinamik basınç hızın karesiyle büyüdüğünden basınç kaybı yaklaşık 6,5 kat artar ve hat ıslık sesi üretir. Kısa bir giriş-çıkış adaptasyonu sorun olmaz; ancak hattın tamamını fan çapından küçük tutmak fanın etiketteki debisini sahada bulamamanızın bir numaralı sebebidir.
Özet Seçim Sırası
- Mekân hacmi × hava değişim sayısı = gerekli debi.
- Debiyi 3–5 m/s hızda taşıyan çapı tablodan seçin.
- Hat uzunluğu ve dirsek sayısına göre bir kademe yedek bırakın.
- Ortam özel ise (nem, yağ, patlayıcı gaz) yukarıdaki özel serilere geçin.
Tüm çap ve gövde seçeneklerini kanal tipi fanlar kategorisinde karşılaştırabilirsiniz; kredi kartına 12 taksit ve stoktan hızlı kargo tüm modellerde geçerlidir. Kanal tipi ile aksiyel arasında kararsızsanız bu karşılaştırma yardımcı olur.
