Merdiven basınçlandırma, yangın anında kaçış merdivenine duman girmesini engelleyen sistemdir. Mantığı basittir: merdiven boşluğu, bitişik kat holüne ve mahallere göre daha yüksek basınçta tutulur. Kapı açıldığında hava merdivenden dışarı akar, duman içeri giremez. Bu sistemlerde kullanılmak üzere stokta 201 salyangoz fan (380-100.000 m³/h) ve 61 aksiyel fan (350-95.000 m³/h) modeli bulunur.
Neden Kritik?
Yangında can kayıplarının büyük bölümü alevden değil duman ve zehirli gazlardan kaynaklanır. Kaçış merdiveni dumanla dolarsa tahliye yolu kullanılamaz hale gelir. Basınçlandırma, merdiveni tahliye süresince temiz tutmayı hedefler.
Sistem Nasıl Çalışır?
- Basınçlandırma fanı dış ortamdan temiz hava alır.
- Hava, merdiven boşluğuna kat boyunca dağıtılarak verilir (tek noktadan değil — yoksa üst katlarda basınç oluşmaz).
- Merdiven içi basınç, komşu hacimlerden yüksek tutulur.
- Fazla basınç tahliyesi (basınç tahliye damperi) devreye girerek basıncı sınırda tutar.
- Sistem yangın algılama paneliyle otomatik devreye girer.
İki Kritik Denge
Sistemin başarısı iki zıt gereksinimi aynı anda sağlamasına bağlıdır:
- Yeterli basınç farkı: Kapılar kapalıyken dumanın merdivene sızmasını engelleyecek kadar yüksek olmalı.
- Kapı açma kuvveti: Basınç fazla yükselirse kapı açılamaz hale gelir — yaşlı veya yaralı bir kişi kapıyı iterek açamazsa sistem amacına ters düşer.
Bu denge, fazla havayı dışarı atan basınç tahliye damperi ile kurulur. Damper, basınç eşiği aşıldığında açılarak fazlalığı boşaltır — ürünler hava damperi kategorimizde. Örnek bir model üzerinden bakmak isterseniz: Hava Damperi 55×60 cm.
Hangi Fan Kullanılır?
Basınçlandırma fanı, merdiven boşluğunun kaçaklarını karşılayacak debiyi belirli bir basınç altında sağlamalıdır. Kaçak yolları: kapı aralıkları, asansör kapıları, tesisat geçişleri.
- Düşük dirençli, kısa hatlarda aksiyel fanlar
- Uzun dağıtım kanallı sistemlerde salyangoz fanlar
- Yangın senaryosu gereği yüksek sıcaklık dayanımı isteniyorsa duman egzoz sınıfı modeller — bkz. F300/F400 fanlar
Bu ölçü aralığında Orta Basınçlı Geriye Eğik Seyrek Kanatlı OMG K10 Salyangoz Fan 29000 m³/h tipik bir tercihtir.
Stoktaki karşılıklarından biri Aksiyel Duman Egzoz Fanı (F300) 4.200 m³/h modelidir.
Duman Egzozuyla Birlikte Çalışır
Basınçlandırma tek başına yeterli değildir: merdiven temiz tutulurken, yangın katındaki dumanın da tahliye edilmesi gerekir. İki sistem birlikte kurgulanır — biri temiz havayı içeri basar, diğeri dumanı dışarı atar. Otoparklarda bu görevi jet fanlı sistemler üstlenir.
Montaj ve İşletme Notları
- Hava dağıtımı: Tek noktadan üfleme yerine kat boyunca dağıtım yapılmalı; üst ve alt katlar arasında basınç farkı oluşmamalı.
- Hava alış noktası: Temiz hava girişi, dumanın çıkabileceği noktalardan uzağa konumlandırılır.
- Kapı kaçakları: Kapı eşiği ve conta durumu basınç dengesini doğrudan etkiler.
- Besleme: Yangın anında kesilmeyecek, korunaklı elektrik hattı planlanır.
- Periyodik test: Sistem yıllarca beklemede kalır; basınç ve kapı açma kuvveti ölçümleri düzenli tekrarlanmalı ve kayıt altına alınmalıdır.
Not: Basınç değerleri, kapı kuvveti sınırları ve debi hesabı ilgili yönetmelikte tanımlıdır ve proje müellifi tarafından belirlenir. Ekipman seçimi bu proje verisine göre yapılır — teknik ekibimiz uygun fan ve damper modelini belirlemenizde yardımcı olur.
